Hội nghị G20 – thất bại lớn của nỗ lực chống bảo hộ mậu dịch

Sau hai ngày nhóm họp 17-18/3 tại Baden-Baden (Đức), Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc ngân hàng Nhóm Các nước phát triển và đang nổi hàng đầu thế giới (G20) đã ra tuyên bố chung song không có cam kết rõ ràng về thương mại tự do và chống bảo hộ mậu dịch.

Hội nghị G20 - thất bại lớn của nỗ lực chống bảo hộ mậu dịch Hội nghị G20 - thất bại lớn của nỗ lực chống bảo hộ mậu dịch
G20 và những kỳ vọng bị bỏ lỡ.

Bằng việc chỉ nhắc chiếu lệ đến thương mại trong văn kiện này, các quan chức G20 đã phá vỡ truyền thống kéo dài một thập kỷ qua về ủng hộ thương mại mở.

Nhiều năm qua, các nước thành viên G20 đã cam kết không định giá thấp tiền tệ, và chống lại “mọi hình thức bảo hộ thương mại”. Trước cuộc gặp lần này, truyền thông kỳ vọng Hội nghị sẽ đưa ra những cam kết rõ ràng về thương mại tự do và chống chủ nghĩa bảo hộ thương mại. Tuy nhiên sau hai ngày nhóm họp, hội nghị chỉ đạt được sự thỏa hiệp tối thiểu và không có cam kết chung rõ rệt nào được đưa ra. Đây là một thất bại rõ ràng đối với nước chủ nhà Đức, vốn nỗ lực để duy trì các cam kết của G20.

Hội nghị G20 năm nay diễn ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại rằng cuộc chiến thương mại sẽ bùng nổ do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump chủ trương bảo hộ thương mại. Các vấn đề liên quan đến tiền tệ, chủ nghĩa thương mại tự do, bảo hộ và biến đổi khí hậu đã trở thành chủ đề chính tại Hội nghị. Theo các nguồn tin tại chỗ, Mỹ đã tỏ rõ thiện chí sẵn sàng tham gia các cuộc thương lượng về thương mại. Giới phân tích đánh giá bài phát biểu của người đứng đầu Bộ Tài chính Mỹ Steven Mnuchin mang nhiều màu sắc của hòa đàm thay vì một cuộc chiến “một mất một còn”. Sắc thái này cũng thể hiện trong cuộc hội đàm bên lề giữa ông Mnuchin với người đồng cấp Đức Wolfgang Schauble, khi đại diện Washington khẳng định Mỹ không muốn khơi mào một cuộc chiến thương mại với các cường quốc thế giới. Tuy nhiên, giữa các nước vẫn tồn tại những khác biệt lớn về thương mại mở và biến đổi khí hậu. Washington chủ trương theo đuổi chính sách “mua hàng Mỹ, thuê người Mỹ” và phản đối nội dung về biến đổi khí hậu trong dự thảo tuyên bố chung. Cuộc họp đã diễn ra khá căng thẳng và bất đồng giữa một bên là Mỹ và một bên là các nước khác, trong đó có Trung Quốc, về hai vấn đề nói trên đã ảnh hưởng đến tuyên bố chung kết thúc hội nghị. Tranh cãi về cách dùng từ ngữ trong thông cáo chung liên quan đến cụm từ “chủ nghĩa bảo hộ” đã khiến hai bên rất căng thẳng, cuối cùng đoàn Canada đã đưa một thỏa hiệp, được nước chủ tịch hội nghị là Đức chấp thuận. Anh và các nước châu Âu khác muốn dùng các cụm từ mạnh để thể hiện cam kết về hệ thống thương mại đa phương theo luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, một số đoàn của các nước khác lại muốn tránh dồn Bộ trưởng Tài chính Mỹ “vào chân tường” khi ông này vừa nhậm chức. Phát biểu sau hội nghị, ông Schäuble thừa nhận cuộc họp đã rơi vào bế tắc, vì vậy cuối cùng “chúng tôi đã tránh cụm từ ‘chủ nghĩa bảo hộ'”.

Những thay đổi trong ngôn từ của thông cáo chung về vấn đề tự do thương mại đã phản ánh thái độ chống toàn cầu hóa của tân Tổng thống Mỹ Donald Trump mà tân Bộ trưởng Tài chính Mnuchin đã mang tới cuộc họp. Trong khi phía Trung Quốc mạnh mẽ kêu gọi dùng những từ ngữ rõ ràng để nói về chủ nghĩa bảo hộ, phía Mỹ không nhất trí. Đây là một sự thay đổi hoàn toàn thái độ truyền thống của Mỹ, nước vốn mang danh chủ nghĩa tư bản toàn cầu hóa. Mỹ đã thay đổi quan điểm về G20 kể từ khi ông Trump lên cầm quyền. Ông Trump luôn coi “nước Mỹ là trên hết” và chiến lược kinh tế của ông đã đi ngược lại những cam kết truyền thống mà các lãnh đạo G20 trước đây đã ký cùng nhau. Chiến lược kinh tế mới của nước Mỹ đã dẫn đến một cách tiếp cận “thô” của Mỹ với các đối tác của họ – điều này đã được thấy rõ trong cuộc họp căng thẳng giữa ông Trump và Thủ tướng Đức Angela Merkel hôm 17/3. Bàn luận về việc Mỹ thay đổi quan điểm đối với vấn đề toàn cầu hóa, Bộ trưởng Tài chính Pháp Michel Sapin khẳng định cần phải có “tự do thương mại theo luật” và mọi tranh chấp thương mại cần được giải quyết thông qua “cơ chế đa phương”.

Theo Vĩnh Hà/Báo Hải quan